Opalanie, podobnie jak każde lekarstwo, może powodować skutki uboczne. Szczególnie jeśli zapomina się o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jedną z tych zasad jest ochrona oczu – a chronić można je na wiele sposobów. Również od wewnątrz .

 

Niestety, oczy narażone są na działanie przeróżnych czynników szkodliwych właściwie cały czas. Nie tylko chodzi o promieniowanie UV – choć to jest najważniejsze z punktu widzenia usługi solaryjnej. To również zanieczyszczenia, stres, promieniowanie monitorów, a nawet źle dobrane oświetlenie w pomieszczeniach. Niemały wpływ na kondycję naszych oczu ma również to, co jemy. I właśnie o tym będzie ten artykuł, bo warto na ten temat wiedzieć więcej – zarówno na własny użytek, jak i po to, by w razie potrzeby doradzić coś swoim klientom.

Na początek przyjrzyjmy się bliżej zagrożeniom.

Podrażnienie rogówki

Najczęściej mamy do czynienia z podrażnieniem rogówki oka. Może ono wystąpić nawet po jednej sesji w solarium i utrzymywać się przez dwa, trzy dni. Czujemy się wtedy tak, jakby w oku znalazło się ziarnko piasku albo rzęsa, której w żaden sposób nie da się usunąć. Niezwykle dokuczliwy stan podrażnienia połączony jest z łzawieniem i bardzo silnym światłowstrętem, o czerwonym kolorze oczu nie wspominając. A to tylko jedna z łagodniejszych dolegliwości, jakie spotkać nas mogą już po jednej sesji.

Problemy z widzeniem kolorów

Dużo bardziej uciążliwe – tym bardziej że nieodwracalne – może być utrata lub upośledzenie możliwości widzenia w nocy lub daltonizm. Promieniowanie UV może upośledzić zdolność widzenia kolorów, uszkadzając tzw. komórki czopkonośne (fotoreceptory), ulokowane w warstwie światłoczułej siatkówki. Ultrafiolet uszkadza końcówki tych komórek, tzw. czopki. W zależności od tego, który czopek jest uszkodzony, człowiek traci zdolność widzenia odpowiadającej mu barwy.

Poważniejsze schorzenia

Nieostrożne obchodzenie się z promieniami UV – zarówno w solarium, jak i na słońcu – może przyczynić do rozwoju wielu groźnych chorób. Oto niektóre z nich: skrzydlik (pterygium) – fałd spojówki narastający na rogówkę oka; rak podstawnokomórkowy – małe narośla pod okiem lub powieką; katarakta; zanik plamki. Dwa ostatnie schorzenia to główne przyczyny permanentnej ślepoty w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej.

Jednym z poważniejszych zagrożeń jest zwyrodnienie plamki żółtej – AMD. To przewlekła, postępująca choroba oczu, prowadząca do częściowej utraty widzenia, a w konsekwencji do ślepoty. Najczęściej dotyka ona osób po 65. roku życia.
Badania nad tą chorobą prowadzone przez naukowców z Tufts University udowodniły, jak duży wpływ na kondycję wzroku ma właściwa dieta. Osoby po 55. roku życia, których dieta miała najwyższy indeks glikemiczny, były o 17% bardziej narażone na postęp AMD niż grupa spożywająca produkty o niskim indeksie. Badania objęły 4757 osób w wieku od 55 do 80 lat. Indeks glikemiczny to wielkość, która określa, jak szybko węglowodany są przekształcane w prosty cukier – glukozę. Pokarm o wysokim indeksie glikemicznym powoduje szybki wzrost i szybki spadek poziomu glukozy we krwi – takie właściwości mają na przykład białe pieczywo, słodycze, wszelkiego rodzaju przekąski typu chipsy czy łuskany ryż. Natomiast nie łuskany ryż oraz makaron czy chleb z pełnego ziarna to przykłady pokarmów o niskim indeksie glikemicznym.

Inne zagrożenia

Oku zagraża, jak już wspomnieliśmy, nie tylko promieniowanie UV. Groźne są również pozostałe czynniki – przede wszystkim wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia oraz palenie tytoniu – efektem ich działania są wolne rodniki osłabiające oko i przyczyniające się do upośledzenia mechanizmu wydzielania łez, a w efekcie brak nawilżenia i wynikające stąd podrażnienia, ból oczu i zaburzenia ostrości widzenia. Przed promieniami UV można się chronić przy pomocy odpowiednich okularów – choć i tak nie jest to ochrona doskonała. Ogromnie ważna, zwłaszcza w długofalowym wymiarze, jest odpowiednia dieta i – w razie potrzeby – suplementacja. Na rynku dostępnych jest szereg preparatów pozwalających na uzupełnianie witamin i mikroelementów istotnych dla jakości widzenia i odporności oczu na szkodliwy wpływ środowiska. Na kondycję oczu najistotniejszy wpływ mają następujące substancje: antocyjany, karotenoidy, witaminy (A, E, B2 i kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3). Omówmy pokrótce każdą z nich:

Witamina A

Występuje (w postaci aktywnej) w produktach pochodzenia zwierzęcego – mleku i jego przetworach, jajach (zwłaszcza żółtkach), mięsie tłustych ryb i wątrobie. Najogólniej mówiąc, witamina A umożliwia nam właściwe rozróżnianie odcieni szarości. Jej niedobór może się wiązać z suchością spojówek, a także prowadzić do tzw. kurzej ślepoty, czyli zaburzeń widzenia po zmroku. Witamina A to jeden z najlepszych antyoksydantów, eliminujących wolne rodniki. Prekursorami witaminy A są również niektóre karotenoidy – w organizmie człowieka przekształcane są w jej aktywną formę.

Witamina B2 (ryboflawina)

Substancja kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Jej niedobór może powodować pogorszenie ostrości widzenia, łatwe męczenie się oczu, światłowstręt i łzawienie. Głównym źródłem witaminy B2 jest mleko i jego przetwory, a także pełnoziarniste pieczywo, mięso, ryby, podroby, groch i fasola.

Karotenoidy

To grupa związków, których źródłem są produkty roślinne. Najbardziej popularny jest ß-karoten, występujący w ciemnozielonych, pomarańczowych i czerwonych owocach i warzywach (marchew, dynia, szpinak, sałata, zielony groszek, szczypior, koper, pietruszka, fasolka szparagowa, pomidory, morele, wiśnie, śliwki, pomarańcze).
Karotenoidy to również luteina i zeaksantyna – barwniki znajdujące się w centralnej części siatkówki oka, zwanej plamką żółtą. To bardzo skuteczne antyoksydanty. Wzmacniają barierę ochronną siatkówki, zwłaszcza bardzo wrażliwych na promieniowanie UV komórek w plamce żółtej. Uszkodzenia plamki żółtej mogą prowadzić do zaburzenia rozpoznawania kolorów oraz postępującej utraty wzroku. Źródła luteiny to szpinak, sałata, rzepa, gorczyca, brokuły, zielony groszek, seler i kapusta włoska. Zeaksantyna znajduje się przede wszystkim w ziarnach kukurydzy.
Karotenoidy są dość trwale związane z komórkami roślinnymi, dlatego aby zwiększyć ich przyswajalność, należy poddać warzywa obróbce termicznej. Najlepiej gotować na parze lub szybko poddusić na odrobinie masła.

Antocyjany, witaminy C i E, selen.

Składniki o silnych właściwościach antyoksydacyjnych. Antocyjany zmniejszają kruchość naczyń krwionośnych, działają też przeciwzapalnie, poprawiając ukrwienie tęczówki oka. Antocyjany znajdziemy w owocach jagodowych (borówki, jagody aronia). Witamina C obecna jest w większości warzyw i owoców. Źródłem witaminy E są z kolei oleje roślinne, orzechy i nasiona roślin oleistych (np. pestki słonecznika). Źródłem selenu są przede wszystkim ziarna kukurydzy, soi i mięso ryb.

Kwasy tłuszczowe omega 3

Kwasy te wchodzą w skład błon komórkowych, biorą też udział w sterowaniu ważnymi funkcjami tkanek i komórek. Ich spożywanie poprawia ukrwienie oka przez zmniejszenie produkcji czynników działających zapalnie. Niedobór zwiększa ryzyko występowania zespołu suchego oka. Naturalne źródła kwasów tłuszczowych omega 3 to tłuste ryby morskie (łosoś, śledź, makrela, tuńczyk) i niektóre oleje roślinne (lniany, rzepakowy). Aby zapewnić organizmowi odpowiednią ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega 3, należy przynajmniej dwa razy w tygodniu zjadać porcję ryby. Można je również przyjmować w formie suplementów – kapsułek.

 Jak widać, w solarium nie tylko skóra wystawiona jest na działanie promieni UV. Również oczy – jeśli nie są odpowiednio chronione – mogą mieć z nimi kontakt. O ile jednak w przypadku skóry promienie UV mają również pozytywne działanie, o tyle oczy narażone są właściwie wyłącznie na zagrożenia. Dlatego tak ważna jest ich ochrona, regularne wizyty u okulisty, a także wzmacnianie ich kondycji od wewnątrz – właśnie przy pomocy odpowiedniej diety. Przetwory mleczne, jak i samo mleko, ryby, mięso, tłuszcze roślinne, a także warzywa i owoce – to prawdziwe skarby, które pomogą nam zachować dobrą kondycję wzroku na długie lata.